Verdriet om het heengaan van moeder

Net zoals in 'de jaren' vertrekt Ernaux van een foto aan de hand waarvan ze het leven van haar moeder en de relatie met haar moeder beschrijft. Als kind boezemde haar sterke moeder haar ontzag in, als adolescente verliep hun relatie vrij moeilijk, en pas later groeiden ze echt toe naar elkaar. Wanneer haar moeder, na de laatste twee jaar met dementie, toch plotseling onverwachts overlijdt, is dat een grote schok voor de schrijfster. Ze probeert haar verdriet te verwerken door een boek te schrijven waarmee ze haar moeder letterlijk neerzet op de wereld, net zoals haar moeder haar destijds op de wereld heeft gebracht.. De manier waarop ze dat doet is heel eerlijk, vrij 'sec', maar tegelijkertijd heel liefdevol. Wie een moeder heeft (gehad) met dementie, komen bepaalde passages ongetwijfeld bekend voor: "Ze liep van de ene kamer naar de andere, onophoudelijk naar iets op zoek. Ze haalde haar kast leeg, stalde op het bed haar jurken en haar kleine souvenirs uit, hing en legde alles weer terug op andere planken, en begon de volgende dag weer van voren af aan. Als ze niet doende was, bleef ze zitten op een stoel in de huiskamer, met de armen over elkaar, en keek voor zich uit. Niets kon haar meer gelukkig maken." Ook de vragen waarmee je als oudere geconfronteerd wordt, zoals al dan niet bij je kinderen gaan inwonen, zijn heel herkenbaar: Over de tijd dat ze bij haar dochter inwoonde schrijft ze: "Het was in een wereld leven die haar enerzijds opnam en anderzijds buitensloot. Op een dag zei ze woedend: "ik pas niet goed in dit tableau." In het algemeen voelen ouderen in Nederland er weinig voor om bij (schoon)kinderen in te wonen wanneer zelfstandig wonen niet meer mogelijk is. Meer dan zeven op de tien ouderen met kinderen zijn hierover (zeer) negatief en deze negatieve houding neemt toe met de leeftijd (Akkermans et al., 2020). Er zijn duidelijke verschillen naar herkomst in normen rondom familiesolidariteit (De Valk & Schans, 2008). Zeven procent van de 50- tot 80-jarigen met een Nederlandse herkomst is van mening dat zij, als zij op leeftijd zijn, bij hun kinderen zouden moeten kunnen wonen. Van personen met een Antilliaanse, Surinaamse en Turkse achtergrond vindt respectievelijk 46 procent, 49 procent en 68 procent dit, en van personen met een Marokkaanse herkomst is 91 procent die mening toegedaan." Bron: centraal bureau voor de statistiek. Mensen veranderen in de loop der jaren. Kinderen worden volwassen, ouderen op hun beurt 'geboetseerd' door het leven. Ouders zijn op latere leeftijd niet meer de ouders die ze 40 jaar geleden waren. Toch komt het einde altijd onverwacht, hoewel buitenstaanders dikwijls beweren dat het "beter was dat ze snel verlost werden".