Grunberg op zijn best.

“De christenen hadden Jezus, de kapitalisten hadden winstmaximalisatie, de boeddhisten konden langzaam versmelten met het niets, de socialisten konden loonslaven verheffen, drie avonden per week, bij mooi weer in de open lucht, en de joden hadden niets. Geen messias, een God die het liet afweten en ze werden unaniem gehaat, minder openlijk dan vroeger misschien, iets besmuikter, op het herentoilet van het koffiehuis, achter gesloten gordijnen, op vergaderingen waar de pers niet aanwezig mocht zijn, maar wel gehaat. En daar was vast een reden voor. Bovendien had je joden die zichzelf haatten, had Xavier gelezen in een encyclopedie, de joodse zelfhaters. Die moesten qua troost maar het eerst aan de beurt komen.” Xavier Radek is de hoofdpersoon in deze roman uit 2004, die uitkwam na De asielzoeker en voor Tirza. Op de eerste pagina lezen we dat zijn grootvader met veel enthousiasme de ss had gediend (“niet zo’n slampamper van een opa die achter zijn schrijftafel bleef zitten”). Al op jonge leeftijd raakt Xavier geïnteresseerd in ‘de vijanden van het geluk, die ook bekend stonden als de connaisseurs van het lijden.’ Hij besluit zich op te werpen als de trooster van de joden. Als hij voor het eerst kennismaakt met joden in de synagoge lezen we: “Hij voelde zich een truffelvarken dat in de buurt van de truffels was beland. Hij zei: ‘De joden hebben ook Lebensraum nodig.’” Zijn uitstapjes naar de synagoge werden door zijn ouders getolereerd. “Ze hadden liever gehad dat hij naar de hoeren was gegaan, als hij dan toch het exotische moest opzoeken, maar je kon niet alles hebben. Hun zoon was tenminste gezond en niet aan de heroïne.“ De typische humor van Grunberg kun je bijna op elke pagina vinden. Bovenstaande citaten zijn allemaal uit het begin van het ruim 500 pagina’s tellende boek. En ook hier is er weer geen normaal personage te vinden. Ze zijn allemaal verknipt. Ok, Awromele met wie Xavier vrienden wordt is de enige die normaal is maar die kan dan weer geen nee zeggen ("Mijn moeder zegt: wij joden hebben al zo’n slechte naam, daarom moeten we op het meeste ja zeggen."). En ongemakkelijk scenes zijn er zoals altijd ook bij Grunberg. Maar toen ik deze week las dat Hamas onlangs 5 Palestijnen executeerde voor 'samenwerking' met Israël, wist ik weer dat de werkelijkheid soms nog erger is. Knap hoe Grunberg historische parallellen in het verhaal heeft verwerkt. De naam Hitler wordt overigens geen enkele keer genoemd, over hem wordt alleen gesproken als je-weet-wel-wie. Met heel veel plezier gelezen: 4,5*