Kabbelend verhaal met een knetterend einde

Anna Enquist was als pianiste en docente lange tijd verbonden aan het Sweelinckconservatorium en werkte eveneens als psychoanalytica in Amsterdam. In 1988 debuteerde ze met gedichten in het literaire tijdschrift <em>Maatstaf</em> en daarop volgde een oeuvre vol dichtbundels en romans. In deze verhalen spelen muziek en de menselijke psyche een belangrijke rol, zo ook in de roman <em>Kwartet</em> uit 2014. De hoofdpersonages in <em>Kwartet</em> zijn de vier leden van een strijkkwartet. Carolien en haar echtgenoot Jochem, Heleen en Hugo. Alle vier hebben ze hun eigen problemen, maar de muziek helpt waar niemand anders dat kan. Carolien en Jochem verloren hun kinderen en waar dokter Carolien lijdt aan posttraumatisch stresssyndroom, stort vioolbouwer Jochem zich op zijn werk. Doktersassistente Heleen wordt door niemand begrepen tot ze brieven gaat schrijven aan gedetineerden en haar alleenstaande neef Hugo bevindt zich in een midlife crisis. <em>Kwartet</em> kent een aparte spanningsopbouw, tot aan de laatste paar pagina’s is het verhaal niet plotgedreven. Het draait om de vier personages die we door middel van korte hoofdstukken steeds beter leren kennen. We zien mensen die zich tegen wil en dank aanpassen aan een veranderende werkelijkheid. Mensen die hulp nodig hebben, maar geen idee hebben van hoe ze daar om moeten vragen. Enquist weet die wanhoop en menselijkheid indrukwekkend te vatten. Ook is er in het boek veel aandacht voor maatschappelijke thema’s, vooral voor cultuurbezuinigingen en problemen in de (ouderen)zorg. “De door ons gekozen regering zegt al jaren: er is geen publiek, daarom hoeven er ook geen orkesten en ensembles te zijn en hoeft er niet gecomponeerd te worden.” De politiek krijgt ervan langs en het verhaal laat duidelijk de teleurgang van de samenleving op deze gebieden zien. En dan is daar opeens een knetterend einde, uit totaal onverwachte hoek na het verder kabbelende verhaal maar tegelijkertijd niet ongeloofwaardig genoeg om de lezer helemaal verontwaardigd achter te laten. Hier ontbreekt echter wel de diepgang, we hebben geen idee wat er in de hoofdpersonages omgaat en op wonderbaarlijke wijze is het verhaal dan ineens afgelopen. De lezer blijft verbaasd en onbevredigd achter. Een uitvoerigere uitwerking van het einde en wat meer diepgang in de gebeurtenissen had <em>Kwartet</em> indrukwekkender gemaakt, toch is de lezer nieuwsgierig naar Carolien, Jochem, Heleen en Hugo en weet Enquist haar personages in de rest van het boek interessant genoeg te maken. De relatie tussen mens en muziek weet Enquist ook weer subliem te vangen en dus is dit boek, net als haar andere werk, een aanrader voor iedereen die muziek en literatuur op waarde weet te schatten.