Lezersrecensie
Het verleden levend houden?
30 jan 2017
<p>Jeugdherinneringen kunnen heel mooi zijn. Maar dit soort herinneringen delen met buitenstaanders kan een riskante onderneming zijn. Wie kent niet iemand die hele verhalen vertelt over een familielid of collega die je niet kent? Ook heel herkenbaar: bij iemand op bezoek zijn die een fotoalbum erbij pakt en 'leuke anekdotes' bij de kiekjes vertelt. Niet echt boeiend. <br /><br /><strong>Nicos Panayotopoulos</strong> (1963) is journalist en schrijver van romans en scenario's, die al naar verschillende talen vertaald zijn. <em>Handschrift</em> is het eerste werk dat in het Nederlands verschijnt. In dit werk heeft de schrijver zijn herinneringen gebundeld. De vertaling is van <strong>David Cohen</strong> die daar waar nodig toelichting geeft door middel van noten.<br /><br />De herinneringen van de schrijver gaan terug naar de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw in Griekenland, de tijd waarin bijna niemand een telefoon of televisie had, de tijd van de grote families, van het harde werken, van hopen op een beter leven voor je kinderen.<br /><br />Alle verhalen in deze bundel zijn in dezelfde toegankelijke stijl geschreven en, aardig detail, er zijn zwartwit foto's uit Nikos' familiealbum opgenomen.<br /><br />De schrijver deelt in de epiloog expliciet mee dat zijn 'korte en kleine' verhalen 'geheel waargebeurd' zijn, en dat hij ze zich precies zo herinnert als hij ze heeft opgeschreven, maar dat dat voor hem van mindere betekenis is dan het feit dat je ze kunt lezen in de nieuwe Atheense metrolijnen, tussen twee haltes in. Dat is nu juist jammer, dat ze zo kort zijn. Maar liefst achtenzestig korte tot zeer korte verhalen – sommige bestaan uit nauwelijks meer dan tien regels! – die gemakkelijk tot een geringer aantal samengevoegd hadden kunnen worden, waardoor de hinderlijke overlap van sommige verhalen vermeden had kunnen worden. Een voorbeeld hiervan is dat de auteur niets ziet in een universitaire studie die opleidt tot dokter of ingenieur, zoals zijn vader dat graag gewild had, en met opzet zakt voor het toelatingsexamen. Dit gegeven wordt een aantal keren herhaald als achtergrondinformatie, waarna de schrijver overgaat tot het eigenlijke onderwerp. In het ene verhaal koopt Nikos van zijn zuurverdiende centen een gitaar die door zijn vader kapot geslagen wordt met als gevolg dat vader en zoon jarenlang niet met elkaar spreken, in een ander verhaal wordt uit de doeken gedaan dat een onrechtvaardige behandeling op de lagere school de aanleiding is geweest voor het met opzet zakken. In weer een ander verhaal forceert zijn moeder, nota bene zonder ziek te zijn en met behulp van de huisarts, een ziekenhuisopname in de hoop vader en zoon weer tot elkaar te brengen. Verhalen die nog mooier hadden kunnen zijn als ze niet die overbodige informatie van dat toelatingsexamen gekregen hadden.<br /><br />Grappig is het verhaal waarin de jonge Nicos iedere dag het gekookte eitje uit zijn broodtrommeltje haalt en onder de struik bij de voordeur gooit, alvorens in de schoolbus te stappen. In een ander verhaal stuurt de tweede echtgenote de as van haar overleden man, die uitgestrooid wilde worden in zijn geboortestreek, in een Tupperware doosje naar de eerste echtgenote. Ontroerend zijn de verhalen 'Buren', 'Mijn vader en de poëzie' en 'Vaandeldrager'.<br /><br />Helaas zijn er onder de achtenzestig verhalen ook heel wat die niet geestig, aangrijpend of interessant zijn, die soms ook nog eens vrij abrupt eindigen, wat bij de lezer de gedachte doet opkomen van 'Was dit alles?'.<br /><br />Dit is geen boek geworden waar je voor moet gaan zitten of dat je lang zal bij blijven. Lees deze verhalen zoals <strong>Panayotopoulos</strong> ze bedoeld heeft: tussendoor.</p>